Hồi năm ngoái, tôi có cô bạn tên Linh. Mỗi tối cô ấy đều ngồi viết nhật ký. Cầm cây bút máy, chép lại mọi chuyện xảy ra trong ngày. Sau ba tháng, cô ấy bảo: "Viết xong thấy nhẹ đầu, nhưng sáng dậy vẫn loay hoay không biết nên làm gì."
Tôi cũng từng như vậy. Cho đến khi tôi học được kỹ thuật viết nhật ký phản tư. Không chỉ là "chép", mà là đặt câu hỏi, mổ xẻ cảm xúc và tìm ra hướng đi mới. Hôm nay tôi sẽ chia sẻ ba cách đã thay đổi cách tôi viết - và cách tôi sống.
1. Câu hỏi "Tại sao?" liên tục
Lần đầu tôi thử kỹ thuật này là sau một cuộc họp căng thẳng. Sếp góp ý, tôi thấy ấm ức. Bình thường tôi sẽ viết: "Hôm nay bị sếp mắng, thật bực mình." Rồi thôi.
Nhưng lần đó tôi đặt bút: "Tại sao tôi thấy bực mình?" Tôi viết tiếp: "Vì tôi nghĩ mình đã làm đúng." Rồi: "Tại sao tôi nghĩ mình đúng? Có bằng chứng nào không?" Tôi nhận ra mình không có. Tôi chỉ tự ái.
Cứ thế, tôi đặt câu hỏi ít nhất ba lần. Kết thúc, tôi không còn ấm ức nữa. Thay vào đó, tôi viết: "Ngày mai tôi sẽ hỏi sếp cụ thể chỗ sai để sửa." Một quyết định hành động ra đời từ chuỗi "tại sao".
Kỹ thuật này giúp bạn đi từ bề mặt cảm xúc xuống gốc rễ vấn đề. Bạn không chỉ xả cảm, bạn hiểu tại sao mình cảm thấy thế.
2. Viết hai góc nhìn
Khi có một quyết định khó, tôi thường viết hai cột: một bên là "Nếu làm", một bên là "Nếu không làm". Nhưng đó chỉ là liệt kê ưu nhược. Kỹ thuật phản tư sâu hơn: tôi nhập vai hai người bạn khác nhau.
Ví dụ, tôi phân vân có nên nhận lời mời làm dự án freelance khi đang bận. Tôi viết lời thoại giữa "Bạn tham vọng" và "Bạn an toàn". "Bạn tham vọng" nói: "Đây là cơ hội lớn, sau này không có lại tiếc." "Bạn an toàn" đáp: "Mày kiệt sức rồi, bỏ qua đi."
Cuộc đối thoại kéo dài hai trang. Cuối cùng tôi nhận ra nỗi sợ "bỏ lỡ" đang lấn át sự thật là tôi cần nghỉ ngơi. Tôi quyết định từ chối, nhưng đề nghị giới thiệu người khác. Đó là quyết định tôi không hối hận.
Kỹ thuật này đưa bạn ra khỏi cái tôi duy nhất, giúp bạn thấy vấn đề đa chiều. Nó giống như có một hội đồng cố vấn trong đầu - và bạn ghi lại tất cả.
3. Bản đồ cảm xúc theo thời gian
Có những quyết định không thể làm trong một ngày. Ví dụ: chuyển việc, kết hôn, học lên cao. Với những việc này, tôi dùng "bản đồ cảm xúc".
Tôi vẽ một trục ngang là thời gian (tuần, tháng), trục dọc là cường độ cảm xúc. Mỗi ngày tôi đánh dấu một điểm trên đồ thị thể hiện mức độ lo lắng hay hứng thú về quyết định đó. Sau một tháng, tôi nhìn vào đường cong.
Hồi tôi cân nhắc bỏ việc để làm freelance, tôi vẽ bản đồ này. Tuần đầu cảm xúc lên cao (hào hứng), tuần hai chững lại (sợ), tuần ba hơi xuống (hoang mang), tuần bốn lại lên (quyết tâm). Nhưng khi nhìn toàn bộ, tôi thấy đường vẫn đi lên. Đó là tín hiệu cho thấy tôi thực sự muốn.
Kỹ thuật này giúp bạn không bị cuốn theo cảm xúc nhất thời. Bạn thấy xu hướng dài hạn, và quyết định trở nên rõ ràng.
Sau ba tháng thực hành, Linh - cô bạn của tôi - đã thay đổi cách viết. Cô ấy bảo: "Giờ mỗi trang nhật ký là một bài học, không chỉ là bản ghi chép." Cô ấy dám nghỉ việc cũ, chuyển sang công việc yêu thích. Nhật ký phản tư là công cụ, nhưng hành động là của bạn.
